|
Określenie pojęcia agresja jest dość trudne. Jest to rodzaj negatywnego zachowania, które ma na celu wyładowanie złych emocji na osobach lub przedmiotach. Równolegle do tego pojęcia używa się określeń: wrogość, wojowniczość.

Rozróżniamy agresję: -werbalną -niewerbalną Najczęściej występującymi w wieku przedszkolnym formami agresji werbalnej są: przezywanie, skarżenie, aroganckie odzywanie się do dorosłych lub rówieśników, wyśmiewanie itp. Agresja niewerbalna występuje pod dwoma postaciami: -agresji fizycznej -agresji niefizycznej Agresja fizyczna to bezpośrednie zadawanie bólu innym osobom. W momencie wybuchu złości dziecko rzuca pięściami, bije inne dzieci, niekiedy gryzie lub drapie. Atak nie zawsze jest kierowany na tę osobę, która wywołała zachowanie agresywne. Może być tak, że atak złości wywoła osoba dorosła, a dziecko uderzy kolegę lub psa jest to agresja z przeniesieniem ( przeniesiona na inną osobę, zwykle mniej zagrażającą. Agresja niefizyczna występuje często, zwłaszcza w wieku przedszkolnym. Jest to np. przedrzeźnianie, pokazywanie języka itp. Dzieci silnie odbierają takie formy i nierzadko odpowiadają na nie agresją fizyczną. Dorośli czasem nie rozumieją istoty sprawy i obarczają winą za konflikt to dziecko, które użyło agresji fizycznej, a przecież prowokatorem jest dziecko używające niewerbalnej formy agresji. Brak wyczucia przez osobę dorosłą istoty konfliktu między dziećmi prowadzi do niesprawiedliwego traktowania dziecka jawnie odpowiadającego na niewerbalne i niefizyczne formy agresji. Dlatego nie warto ingerować w konflikty dziecięce, jeśli nie przybierają one szczególnie drastycznej formy, gdyż dzieci lepiej wiedzą, kto naprawdę zawinił sprawiedliwiej osądzają. Wkroczenie dorosłego uczy też dziecko, które w niewerbalny sposób obraziło kolegę, rodzeństwo, że można manipulować dorosłymi i spowodować, że ukarzą tego, kto przecież jedynie odpowiadał na niewerbalną agresję. Agresja instrumentalna - jej istotą jest wybieranie przez dziecko takiego sposobu zachowania, który może mu przynieść jakąś korzyść np. stojące w kolejce za innymi aby dostać kredki popycha dzieci, a nauczycielka prosi, by dzieci przepuściły Kasię, a wtedy ona uspokoi się. Jeśli dorośli świadomie pomagają ( często przez ustępowanie z nadzieją złagodzenia konfliktu) realizować dziecku cel, jaki chciało osiągnąć, to zachowania agresywne dziecka mogą utrwalić się. Innego typu zachowaniem jest agresja naśladowcza. Może ona być skutkiem modelowania zachowań, zgodne z obserwowanym wzorcem ( rodzice, starsze rodzeństwo, nauczyciele) Dziecko powtarza zachowania agresywne nawet wtedy, gdy było tylko ich obserwatorem, nie uczestnikiem. Wzrastająca liczba agresywnych zachowań wśród dzieci powinna być dla nas dorosłych przestrogą i powodem do opanowania nieprzemyślanych, gwałtownych, krzykliwych zachowań wobec dziecka. Najczęstszym źródłem zachowań agresywnych jest lęk ( uczucie napięcia emocjonalnego, poczucie bezradności i niepokoju związane z utratą poczucia bezpieczeństwa w kontakcie z najbliższymi osobami. Występować może w sytuacjach, w których dziecko czuje się porzucone uczuciowo przez jedno lub oboje rodziców (np. rozwód) Powodem może być też zmiana zachowania rodzica w stosunku do dziecka ( np. po przyjściu na świat drugiego dziecka) Dziecko zaczyna zachowywać się w sposób agresywny, aby wzbudzić zainteresowanie sobą. Stopniowo taki sposób zachowania może utrwalić się, ale podłożem jest zawsze lęk przed porzuceniem wynikający z nie sprzyjających dziecku warunków najbliższego środowiska. Zachowania dzieci agresywnych są najczęściej skutkiem kilku powiązanych ze sobą czynników.  SPOSOBY WYCISZANIA AGRESJI: * Każde zachowanie dorosłych wobec dziecka jest wzorem, jaki ono naśladuje ( dorośli muszą więc bardziej kontrolować własne reakcje). * Jeśli chcemy umocnić określone zachowanie powinniśmy je zauważać i mówić o nim; jeśli pragniemy określone zachowanie wykluczyć, nie należy koncentrować się na nim. * Lepiej udawać, że nie słyszymy niegrzecznego odzywania się do dorosłych, odwrócić się.
 |