Z życia przedszkola arrow Publikacje nauczycieli arrow Metody stosowane w pracy przedszkola.

Cała Polska czyta dzieciom

Pajacyk

Strony z materiałami dydaktycznymi nauczycieli
Metody stosowane w pracy przedszkola. Utwórz PDF Drukuj
04.02.2009.

 

    Nowe programy stanowią inspirację dla kadry pedagogicznej do poszukiwania nowych technik i metod pracy z dziećmi. W swojej pracy nauczycielka przedszkola musi wykazać się własną inicjatywą i dużą pomysłowością w celu uatrakcyjnienia prowadzonych zajęć. Tylko od niej zależy w jaki sposób osiągnie zamierzone efekty swojej pracy.

 

    Ze względu, że w przedszkolu nie można i nie powinno się prowadzić zajęć,, sposobem szkolnym’’ nauczycielki zmuszone są do nieustającego poszukiwania nowych rozwiązań.Obecnie najczęściej stosowanymi metodami w przedszkolu wspomagającymi rozwój dziecka są: metoda dobrego startu, pedagogika zabawy, metoda ruchu rozwijającego Weroniki Sherborne, edukacja matematyczna Edyty Gruszczyk-Kolczyńskiej i naturalna nauka języka. Metody, które przedstawię nie wyczerpują wszystkich działań pedagogicznych, muszą współgrać z zajęciami kształtującymi mowę, myślenie, dojrzałość społeczną. Mają za zadanie uzupełniać stosowane dotychczas metody tradycyjne.

 

    Metoda Dobrego Startu została opracowana przez Martę Bogdanowicz, profesora w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego, w latach 60-tych na wzorze francuskiej metody Le Bon Depart- dobry odjazd, odlot, start. Miała ona być zastosowana w przygotowaniu dzieci do nauki czytania i pisania. Bogdanowicz nie miała możliwości osobiście poznać francuską metodę, dlatego opracowała własną wersję. Z pierwowzoru zaczerpnęła,-
,,ogólną ideę wielozmysłowe uczenie dziecka wykorzystywania ruchów zharmonizowanych w określonej przestrzeni czasie oraz jednoczesne rozwijanie podstawowych funkcji spostrzegania i motoryki:
-kilka jej technik-wystukiwanie rytmu na wałeczkach z piaskiem , rysowanie figur geometrycznych na piasku i na papierze w rytm śpiewanej piosenki:
-kilka wzorów-figur geometrycznych.


     Metoda Dobrego Startu ma na celu równoczesne rozwijanie funkcji językowych,spostrzeżeniowych: wzrokowych, słuchowych, dotykowych,kinestetycznych i motorycznych a także integracji percepcyjno-motorycznej czyli współdziałania pomiędzy nimi. Funkcje te są podstawą do czytania i pisania, dlatego usprawnianie, kształtowanie lateralizacji, orientacji przestrzennej są potrzebne dzieciom, które rozpoczynają naukę czytania i pisania.
Zajęcia prowadzone tą metodą prowadzą,, do wyższego poziomu rozwoju i współdziałania mowy i myślenia i funkcji spostrzeżeniowo-ruchowych.”; Poprzez wykonywanie zadań dochodzi do prawidłowego wykonywania czynności ruchowych w zgodzie z czynnościami poznawczymi, we właściwym czasie i przestrzeni. Metoda Dobrego Startu kształci również umiejętność rozumienia i posługiwania się symbolami abstrakcyjnymi. Ma to szczególne znaczenie właśnie dla dzieci, które podejmują naukę czytania.


     Metoda, ze względu na zespołową formę prowadzenia zajęć uczy nawiązywania kontaktów społecznych, współdziałania, szczególnie te dzieci ,które mają trudności w przystosowaniu się do środowiska lub mają zaburzenia emocjonalne. Metoda Dobrego Startu jest także metodą socjoterapeutyczną i diagnostyczną. Poprzez obserwację trudności dziecka i analizę jego błędów nauczyciel otrzymuje informację o stopniu rozwoju funkcji percepcyjno-motorycznych i trudnościach, rodzaju i głębokości zaburzeń występujących u niego. Metoda umożliwia nauczycielowi zindywidualizowanie wymagań stawianych dziecku i zadań. Sprawdzone w praktyce doskonalenie integracji percepcyjno-motorycznej i kompetencji językowych znacznie ułatwia dziecku naukę czytania i pisania. W przypadku dzieci z zaburzeniami MDS skutecznie zapobiega powstawaniu trudności w nauce. Natomiast u dzieci opóźnionych w rozwoju stosowana jest jako element rehabilitacji zaburzeń rozwoju psychomotorycznego. Pomaga też zmniejszyć trudności w opanowaniu i przyswajaniu wiadomości.


     W Metodzie Dobrego Startu wyodrębnić można trzy podstawowe rodzaje ćwiczeń:
1. ćwiczenia ruchowe, które usprawniają analizator kinestetyczno-ruchowy,
2. ćwiczenia słuchowo-ruchowe, które angażują analizatory kinestetyczno-ruchowy i słuchowy,
3. ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe, które kształcą analizatory kinestetyczno-ruchowy, słuchowy i wzrokowy.
W wymienionych przeze mnie ćwiczeniach stopniowo narasta liczba analizatorów i aktywizowana jest integracja percepcyjno-motoryczna. Ćwiczenia te występują zawsze w drugiej części zajęć-w zajęciach właściwych. Struktura zajęć prowadzonych Metodą Dobrego Startu jest zawsze taka sama:
1. Zajęcia wprowadzające.
2. Zajęcia właściwe:
- ćwiczenia ruchowe,
- ćwiczenia ruchowo-słuchowe,
-ćwiczenia ruchowo - słuchowo-wzrokowe.
3.Zajęcia końcowe.
     Model ten powinien być dostosowywany do dzieci, ich potrzeb edukacyjnych, możliwości i ograniczenia. Stosowanie tej metody wymaga od nauczyciela elastyczności, twórczego działania i myślenia.W pracy nie można trzymać się utartych schematów, trzeba wręcz wprowadzać własne koncepcje do tworzenia swoich scenariuszy.

     Metoda ruchu rozwijającego Weroniki Sherborne została opracowana przez nauczycielkę wychowania fizycznego i fizykoterapeutę. Jest to metoda nastawiona na rozwijanie poprzez właściwe ćwiczenia i zabawy ruchowe poczucia własnej wartości, pewności siebie, poczucia bezpieczeństwa, odpowiedzialności, wrażliwości, umiejętności nawiązywania kontaktów z drugą osobą (rodzicem, rówieśnikiem, starszym kolegą).Weronika Sherborne na podstawie teorii Rudolfa Labana, wypracowała własny system ćwiczeń, który zastosowała we wspomaganiu prawidłowego rozwoju dzieci i korygowania jego zaburzeń. Dlatego ważne miejsce w tej metodzie zajmuje wielozmysłowa stymulacja psychomotoryczna i społeczna, która oparta jest w głównej mierze o ruch jako czynnik wspomagający. Ćwiczenia zawarte w metodzie wywodzą się z naturalnych potrzeb dziecka, które zaspokajane są w kontaktach z osobą dorosłą.


    Podstawowe założenia tej metody to rozwijanie przez ruch:
1. świadomości własnego ciała, i usprawniani ruchowego,
2. świadomości przestrzeni i działania w niej,
3. dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywania z nimi bliskiego kontaktu.
Zajęcia w czasie których wykorzystuje się metodę Sherborne mają na celu stworzyć okazję do poznania własnego ciała. Dziecko odczuwa poczucie własnej siły, usprawnia motorykę, poznaje przestrzeń, w której się znajduje. Dzięki temu dziecko czuje się bezpieczne, staje się bardziej aktywne i twórcze. W kontaktach z innymi osobami jest bardziej otwarte na ich potrzeby innych, tolerancyjne. Zajęcia z wykorzystaniem tej metody prowadzone są we wszystkich grupach wiekowych. Ćwiczenia zawierają elementy z zakresu:
-ćwiczeń prowadzących do poznania własnego ciała,
-ćwiczeń pomagających w osiągnięciu poczucia bezpieczeństwa,
-ćwiczeń ułatwiających nawiązywanie kontaktu z grupą i partnerem,
-ćwiczeń twórczych;


     Zajęcia rozpoczynane są od ćwiczeń których celem jest poznanie części ciała: nóg, brzucha, pleców, rąk, twarzy. Obejmują one miedzy innymi: leżenie na plecach, brzuchu, ślizganie na pośladkach, przyciąganie kolan, czołganie się na brzuchu i plecach, chodzenie lub bieganie na ,,sztywnych’ ’nogach, robienie różnych min, turlanie.
W zakresie ćwiczeń, które pozwalają zdobyć pewność siebie stosuje się ćwiczenia polegające na przemieszczaniu się. Są to przeważnie ćwiczenia w parach. Nawiązanie kontaktu i współpracy z drugą osobą i grupą bywa dla małego dziecka niezwykle trudne, wymaga od niego ogromnego zaufania. Dlatego ta część zajęć opiera się na ćwiczeniach koncentracji, zwrócenia uwagi na osobę, z którą wykonuje się ćwiczenie.

     Pedagogika zabawy to metoda, którą najlepiej i najtrafniej przedstawiają słowa Konfucjusza ,,Pokaż mi, a zapomnę, powiedz, a zapamiętam, pozwól wziąć udział, a zrozumiem.’’ Pedagogika zabawy to inaczej zbiór metod ułatwiających poznanie, metody rozluźniające, relaksujące, twórczego opracowani tematu, zabawy dramowe, itp. Polega na pracy z grupa, angażuje emocjonalnie uczestników, pobudza do twórczego działania, wykorzystywania własnych możliwości. Jest jednocześnie źródłem radości i satysfakcji.

    Zabawy i gry, które proponuje pedagogika zabawy zapewniają dziecku dobrowolność uczestnictwa, wykluczają rywalizację. W trakcie zajęć dziecko ma okazję do komunikowania się poprzez ruch, słowo, plastykę i inne środki wyrazu. Integracji grupy sprzyjają wymiana myśli, wspólne zrozumienie problemu. W trakcie zabawy dziecko pozbywa się niepewności, stresu, staje się bardziej otwarte na drugiego człowieka, ćwiczy się w asertywności.
Zadania jakie stawiane są przed dzieckiem muszą być dostosowane do jego możliwości i potrzeb z zachowaniem zasady stopniowania trudności, zmienności pracy mięśniowej, wszechstronności, indywidualizacji i atrakcyjności.

    W pracy z dziećmi przedszkolnymi należy pamiętać o przestrzeganiu następujących zasad:
1. dobrowolności uczestnictwa, dziecko ma prawo odmówić udziału w proponowanych zabawach bez żadnych konsekwencji ze strony nauczyciela Jeżeli zabawy są atrakcyjne zachodzi prawdopodobieństwo że po pewnym czasie włączy się ono do tego co robi cała grupa;
2. wykorzystanie zabawy do pobudzania twórczej aktywności dziecka. Ważną sprawą jest tutaj zmiana roli z nauczyciela który wie lepiej do roli przyjaciela dziecka który pozwala znaleźć swoją drogę do rozumienia zdarzeń i zjawisk;
3.dokładne określenie ram czasowo- przestrzennych. Trzeba pamiętać że każda zabawa angażuje dziecko, a im bardziej fascynująca tym bardziej wyczerpuje. Lekki niedosyt jest zatem korzystniejszy niż nadmiar emocji.
     Spośród wieku propozycji pedagogiki zabawy najczęściej w przedszkolu wykorzystuje się tańce integracje. Oparte są on często na motywach ludowych różnych krajów z całego świata. Tańce likwidują uprzedzenia, oswajają dzieci z kulturą innych narodów bez konieczności ich nazywania. Najczęściej podczas nauki tańca zamiast instrukcji stosuje się krótką fabularyzowaną historyjkę. Podczas zabawy często następuje zamiana partnerów bez wyraźnego podziału na role męskie i żeńskie. W sytuacji kiedy dzieci i nauczyciel poznają się ze sobą zastosowanie znajdują zabawy w poznawanie i utrwalanie imion co pozwala na lepsze i szybsze wzajemne poznanie. W pedagogice zabawy wykorzystywane są również proste techniki plastyczne pobudzające wyobraźnię dziecka przy użyciu prostych materiałów plastycznych, które inspirowane są dodatkowo utworami muzycznymi.
Pedagogika zabawy ma szerokie grono odbiorców, począwszy od dzieci w wieku przedszkolnym, poprzez dzieci szkolne, młodzież, studentów skończywszy na dorosłych nawet w podeszłym wieku.

     Edukacja matematyczna to metoda mająca na celu rozwijania zdolności umysłowych dzieci wraz z ich edukacją matematyczną opracowana przez Edytę Gruszczyk-Kolczyńską.
Jest ona wynikiem długoletnich badań autorki nad zjawiskami i przyczynami niepowodzeń szkolnych w uczeniu się matematyki. Jej realizacja pozwala u dzieci rozwinąć możliwości umysłowe oraz uzdolnienia do uczenia się matematyki w szkole. Efektywność wspomagania rozwoju, a także wyniki edukacji matematycznej zależą od korzystnego dopasowania treści kształcenia do możliwości rozwojowych dzieci. Różnice indywidualne w tempie i rytmie rozwoju umysłowego dzieci sprawiają, że realizowanie tradycyjnych programów, z podziałem na grupy wiekowe, nie wspomagają dzieci w rozwoju, a mogą powodować jego zwolnienie lub zahamowanie u konkretnych dzieci. Te które rozwijają się wolniej mają problemy z udziałem w zajęciach ponieważ wszystko jest dla nich za trudne, dzieje się za szybko. Już wtedy powstają braki w wiadomościach z zakresu matematyki. Również i - dzieci o przyspieszonym tempie rozwoju nie korzystają w pełni z zajęć, ponieważ w wielu przypadkach są dla nich banalne i nudne, co nie sprzyja stymulowaniu ciekawości poznawczej. Dlatego w tej metodzie nie stosuje się tradycyjnego podziału treści kształcenia ze względu na wiek dzieci.


     Autorka podzieliła zakres materiału na 14 bloków programowych, w których treści są tak dobrane, aby rozwijać najważniejsze czynności intelektualne dziecka i kształtować te umiejętności, które są ważne dla dalszej edukacji matematycznej dzieci. W każdym bloku treści dostosowane są do możliwości dziecka w danym przedziale wiekowym, od łatwiejszych do trudniejszych.
     Praca nad rozwijaniem edukacji matematycznej przebiega w oparciu o następujący schemat:
1. Kształtowanie schematu własnego ciała. Różnicowanie i określanie kierunków w przestrzeni. Orientacja przestrzenna. Orientacja w schemacie własnego ciała: prawa-lewa. Różnicowanie i określanie położenia w przestrzeni.
2. Rozwijanie dziecięcego liczenia.
3. Konwencje-układanie przepisów gier i respektowanie ich w rozgrywkach. Przybliżanie dzieciom intencji zawartej w każdej grze planszowej. Układanie gier o złożonej instrukcji. Gry o wyraźnie zaznaczonych czynnościach matematycznych.
4. Układanie i rozwiązywania zadań. Układanie zadań wykorzystujących sytuacje życiowe. Układanie zadań do treści przedstawionych na obrazkach. Układanie zadań i przedstawianie ich treści na rysunku. Doświadczenia w zakresie stymulowania danych i zależności zawartych w zadaniu.
5. Klasyfikacja. Wykorzystanie codziennych sytuacji, gry zabawy i zadania kształtujące klasyfikację.
6. Kontynuacje i przekształcenia.
7. Zrozumienie, że liczba elementów w zbiorze jest stała mimo zmiany ich układu.
8. Wyznaczanie konsekwentnych serii.
9. Miara i sens mierzenia. Problem długości przy obserwowanych przekształceniach.
10. Problem stałości wielkości ciągłych. (długość –masa -tworzywo-płyny).
11. Różnicowanie zmian zachodzących w czasie. Wprowadzenie do pomiaru czasu.


     Edukacja matematyczna pozwala na stworzenie wszystkim dzieciom odpowiednich warunków, które w pełni będą stymulowały rozwój możliwości umysłowych. Metoda ta oparta jest przede wszystkim na działaniach dziecka ponieważ tylko w ten sposób następuje jego rozwój umysłowy. Poprzez działania własne dziecko klasyfikuje, tworzy pojęcia, logiczne wypowiedzi, polepsza spostrzegania, przewiduje skutki na podstawie dostrzeżonych przyczyn, sprawne liczy, nie tylko przy rozwiązywaniu zadań matematycznych.
Autorka układając program wzięła pod uwagę fakt że nie można oddzielić czynności umysłowych od emocji. Dlatego opracowała blok programowy, który zawiera treści pozwalające kształtować odporność emocjonalną dzieci i zdolność do zwiększonego wysiłku umysłowego.

     Kolejną metodą wspomagającą rozwój dziecka jest kinezjologia edukacyjna. Opiera się ona na badaniach klinicznych Paula Dennisona i jego współpracowników. Kinezjologia jest to nauka o strukturze ruchu ciała i ich związku z funkcjonowaniem mózgu. Kinezjologia edukacyjna jest zajmuje się rozwojem dziecka, przy wykorzystaniu naturalnego ruchu fizycznego. Proponuje specjalnie zorganizowane ruchy, które powodują, że ciało i mózg pracuję w sposób optymalny na rzecz uczenia się własnych struktur(doświadczenia) i twórczej samorealizacji osobowości Jej założenia opierają się na trzech założeniach:


1. Nauka jest naturalną przyjemną sferą działania kontynuowaną przez całe życie.
2. Blokady ukryte w ciele człowieka które przeszkadzają w nauce, uniemożliwiają także łagodne przejście przez stresy, oraz usuwanie wątpliwości w podejmowaniu nowych zadań.
3. Wszyscy w pewnej mierze mamy trudności w uczeniu się lecz do tej pory nie czyniliśmy żadnych starań aby je usunąć. Blokady te mogą trać w nas całe życie, jeśli nie podejmiemy się zmiany tego stanu rzeczy. Właściwie rozpoznane blokady mogą zostać usunięte pod warunkiem prawidłowo prowadzonego treningu.
     Gimnastyka mózgu i równoważenia są częścią kinezjologi edukacyjnej. Gimnastyka mózgu to zestaw szybkich, zabawnych i energetyzujących ruchów, które mają przygotować każdego kto się uczy do wykorzystania specyficznych procesów myślenia i koordynacji nawyków. Nauka odbywa się w kontekście równoważeń zadań. Przez to są one łatwe, automatyczne i dostosowane do osobistych celów.
     Równoważenia w kinezjologi to specyficzna pięciostopniowa procedura stosowana w celu podniesienia zdolności człowieka do przemieszczania od starania tzw. niski bieg do łatwości tzw. wysoki bieg. Kiedy człowiek posiada zdolność zauważania i zwraca się do swojego doświadczenia,uczenie staje się łatwiejszej ma więcej zadowolenia z życia.
Zajęcia prowadzone tą metodą mają swój określony schemat, którego należy się trzymać:
1. Ustalenie celu.
2. Ćwiczenia przekraczające linię środkową tzw. ruchy naprzemienne, które integrują obie półkule.
3. Ćwiczenia energetyzujące, wyrównują poziom energetyczny organizmu (woda).
4. Ćwiczenia wydłużające, likwidują napięcia mięśniowe wywołane przez stres, poprawiają koncentrację:
-pozycja Dennisona,
-punkty pozytywne,
-lateralne przewzorowanie Dennisona,
-przewzorowanie trójwymiarowe;
5.Czynności końcowe:
-sprawdziany pogłębiające,
- sprawdziany szybkie,
- rola;
     Metodą Dennisona można prowadzić zajęcia edukacyjne i terapeutyczne. Wykorzystuje się ją w pracy z dziećmi zdrowymi, dyslektycznymi, które maja skrzyżowaną lateralizację; z dziećmi nadpobudliwymi, zahamowanymi, z porażeniem mózgowym, upośledzonymi umysłowo. Metoda ta pomaga zmniejszyć lub zwiększyć napięcie mięśniowe i napięcie ścięgien, redukuje napięcie. Poprawia funkcjonowanie w orientacji przestrzennej w wymiarach prawo-lewo, góra-dół, przód-tył (w obrębie własnego ciała). Można zauważyć wyraźną poprawę koncentracji dowolnej. Następuje usprawnienie globalnego myślenia, nowo nabytą wiedza zostaje włączona w już posiadaną. U dziecka zwiększa się spostrzegawczość, zwiększa się również ilość i tempo zapamiętywanego materiału. Usprawniają się zmysły: wzrok, słuch.

     Metody przedstawione przeze mnie stanowią tylko część metod stosowanych w przedszkolach. Wybrałam je z tego względu, że są mi one znane. Stosuję je w swojej codziennej pracy. Każdą z nich dostosowuję do prowadzonego zajęcia i potrzeb dzieci. Prowadzenie zajęć różnymi metodami sprawia, że dzieci są zainteresowane, aktywne, szybko przyswajają sobie materiał programowy.

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
 

          Strona prowadzona przez Beatę Wilczyńską - istnieje od lutego 2008 roku